बङ्गलादेशमा आज राष्ट्रपति छानिँदै, ३५ वर्षपछि दुई उम्मेदवार आमनेसामने

बङ्गलादेशमा ३५ वर्षपछि पहिलोपटक प्रतिस्पर्धात्मक राष्ट्रपतीय निर्वाचन हुँदैछ। देशको २३औँ राष्ट्रपति चयनका लागि बिहीबार संसद्का ३४९ सांसदले मतदान गर्ने भएका छन्।

राष्ट्रपतिका लागि सत्तारूढ बङ्गलादेश नेसनलिस्ट पार्टी (बीएनपी)का उम्मेदवार मिर्जा फखरुल इस्लाम आलमगीर र बङ्गलादेश जमात–ए–इस्लामी नेतृत्वको ११ दलीय गठबन्धनका उम्मेदवार अवकाशप्राप्त कर्नेल ओली अहमदबीच प्रतिस्पर्धा हुँदैछ।

मतदान दिउँसो २ बजेदेखि साँझ ५ बजेसम्म संसद्को मुख्य कक्षमा हुनेछ। मतदान सकिएलगत्तै मतगणना गरी प्रमुख निर्वाचन आयुक्त तथा निर्वाचन अधिकृतले परिणाम घोषणा गर्ने कार्यक्रम छ।

बङ्गलादेशको ३५० सदस्यीय संसद्मा ३०० सामान्य र ५० महिला आरक्षित सिट छन्। चट्टोग्राम–४ निर्वाचन क्षेत्र रिक्त रहेकाले हाल ३४९ सांसद मात्र मतदानका लागि योग्य छन्।

संसद्मा बीएनपीको स्पष्ट बहुमत रहेकाले मिर्जा फखरुल राष्ट्रपति निर्वाचित हुने सम्भावना बलियो देखिएको छ। संविधानको धारा ७० अनुसार दलको उम्मेदवारका रूपमा निर्वाचित सांसदले पार्टीको निर्णयविपरीत मतदान गरे सांसद पद गुमाउन सक्ने भएकाले निर्वाचनमा पार्टीको निर्णय प्रभावशाली हुने देखिन्छ।

३५ वर्षपछि प्रतिस्पर्धा

बङ्गलादेशमा पछिल्लोपटक ८ अक्टोबर १९९१ मा एकभन्दा बढी उम्मेदवारबीच राष्ट्रपतीय निर्वाचन भएको थियो। त्यतिबेला बीएनपीका उम्मेदवार अब्दुर रहमान विश्वासले १७२ मत प्राप्त गर्दै अवामी लिगका उम्मेदवार न्यायाधीश बदरुल हैदर चौधरीलाई पराजित गरेका थिए।

त्यसपछि भएका राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा संसद्को बहुमत प्राप्त दलले समर्थन गरेका उम्मेदवार निर्विरोध निर्वाचित हुँदै आएका थिए। सन् १९९६ देखि २०२३ सम्म शाहाबुद्दिन अहमद, एक्यूएम बदरुद्दोजा चौधरी, इजुद्दिन अहमद, जिलुर रहमान, अब्दुल हमिद र मोहम्मद शाहाबुद्दिन निर्विरोध राष्ट्रपति बनेका थिए।

यसपटक भने दुई उम्मेदवारबीच प्रत्यक्ष प्रतिस्पर्धा हुँदैछ। त्यसैले निर्वाचनलाई बङ्गलादेशको संसदीय लोकतान्त्रिक अभ्यासमा महत्वपूर्ण घटनाका रूपमा हेरिएको छ।

बङ्गलादेशमा स्वतन्त्रतापछि राष्ट्रपतिको निर्वाचन प्रणाली पटक–पटक परिवर्तन भएको थियो। सन् १९७८, १९८१ र १९८६ मा प्रत्यक्ष निर्वाचनमार्फत राष्ट्रपति चयन गरिएको थियो भने सन् १९९१ मा संसदीय प्रणाली पुनःस्थापित भएपछि संसद्का सदस्यले राष्ट्रपति चयन गर्ने अप्रत्यक्ष व्यवस्था लागू भएको हो।

यसपटकको निर्वाचनमा बीएनपीको स्पष्ट बहुमतका कारण मिर्जा फखरुलको पक्षमा परिणाम आउने अनुमान गरिएको छ। यद्यपि ३५ वर्षपछि राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा पुनः प्रतिस्पर्धा हुनु नै यस निर्वाचनको प्रमुख राजनीतिक महत्वका रूपमा हेरिएको छ।