गेरुका स्नान मेलामा भक्तजनको घुइँचो, मिथिलाञ्चल भक्तिमय

मधेस प्रदेशको धार्मिक तथा सांस्कृतिक जीवनसँग गहिरो रूपमा जोडिएको एकमहिने गेरुका स्नान मेलामा श्रद्धालु भक्तजनको उल्लेखनीय भीड लागेको छ। प्रत्येक तीन वर्षमा एकपटक पर्ने पुरुषोत्तम मास (मलमास) को अवसरमा सञ्चालन हुने यो मेला जेठ ३ गतेदेखि सुरु भएसँगै महोत्तरीको लोहारपट्टी नगरपालिका–४ स्थित खुट्टा पिपरारी क्षेत्र भक्तजनले भरिभराउ बनेको हो।

धनुषा र महोत्तरी जिल्लाको सीमामा अवस्थित गेरुका धाममा बिहानैदेखि हजारौँ श्रद्धालु स्नान, पूजा–आराधना तथा दर्शनका लागि पुग्ने गरेका छन्। रामायणकालीन इतिहाससँग जोडिएको मानिने यस धार्मिक स्थललाई मिथिला क्षेत्रको प्रमुख आस्थाको केन्द्रका रूपमा लिने गरिन्छ। धार्मिक विश्वासअनुसार माता सीताले समेत गेरुका नदीमा स्नान गरेको उल्लेख पाइने भएकाले मिथिलावासीका लागि यो नदी विशेष पवित्र मानिन्छ।

विशेषगरी पुरुषोत्तम मासमा गेरुका नदीमा स्नान गरे पापबाट मुक्ति मिल्ने, मनोकामना पूरा हुने र पुण्य प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास रहिआएको छ। यही आस्थाका कारण मधेस प्रदेशका विभिन्न जिल्लाका साथै भारतको बिहारबाट समेत दैनिक हजारौँ श्रद्धालु यहाँ पुग्ने गरेका छन्।

मेलाको शुभारम्भ जनकपुरधामस्थित जानकी मन्दिरको अगुवाइमा भगवान् राम र माता सीताको स्वरूपलाई गेरुका नदीमा लगेर विशेष पूजा गरी गरिएको थियो। वैदिक मन्त्र, शङ्खध्वनि तथा भजन–कीर्तनले सम्पूर्ण क्षेत्र भक्तिमय बनेको थियो।

स्थानीयवासीका अनुसार गेरुका मेला सयौँ वर्ष पुरानो धार्मिक परम्परा हो। कन्तावाँ नदी र उत्तरवाहिनी नदीको सङ्गमस्थलमा लाग्ने यस मेलालाई मिथिला सभ्यता र सांस्कृतिक पहिचानको प्रतीकका रूपमा समेत लिने गरिन्छ। मेलाका अवसरमा भजन–कीर्तन, साधुसन्तको प्रवचन तथा सामूहिक पूजा–आराधनाले क्षेत्र धार्मिक उत्सवमा परिणत हुने गरेको छ।

धार्मिक महत्त्वसँगै मेलाले स्थानीय अर्थतन्त्रमा पनि सकारात्मक प्रभाव पारेको छ। मेला अवधिभर पूजासामग्री, मिठाई, कपडा तथा स्थानीय परिकारको व्यापार बढेको व्यापारीहरू बताउँछन्। होटल, यातायात तथा साना व्यवसायीले पनि राम्रो आम्दानी गरिरहेका छन्।

यद्यपि गेरुका धाममा सडक, पार्किङ, खानेपानी, शौचालय, विश्रामस्थल तथा स्वास्थ्य सेवाजस्ता आधारभूत पूर्वाधारको अभाव रहेको स्थानीयवासीको गुनासो छ। श्रद्धालुको सुरक्षाका लागि स्थानीय प्रशासनले अस्थायी प्रहरी सहायता कक्ष, स्वास्थ्य शिविर तथा स्वयंसेवक परिचालन गरेको जनाएको छ।

लोहारपट्टी नगरपालिकाले गेरुका धामको दीर्घकालीन विकास तथा धार्मिक पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि योजना निर्माण भइरहेको जनाएको छ। जानकारहरूका अनुसार गेरुका धाम धार्मिक आस्था, सांस्कृतिक निरन्तरता र सामाजिक एकताको महत्वपूर्ण केन्द्रका रूपमा स्थापित हुँदै गएको छ।